Borges

Naroni, i racës antike të Rigelëve, ishte i katërti i racës së tij që mbante regjistrat e të gjitha galaktikave. Kishte Librin e Madh, me listën e shumë racave e të të gjitha galaktikave që kishin zhvilluar inteligjencën, dhe atë, natyrisht më të vogël, në të cilin ishin regjistruar të gjitha racat që, pasi kishin arritur një farë pjekurie, gjykoheshin si të denja për të marrë pjesë në Federatën e Galaktikave.
Nga regjistri i madh ishin fshirë shumë emra: ishin emrat e popujve që, për një arsye apo ndonjë tjetër, nga katastrofat apo paaftësia ishin zhdukur. Fatkeqësitë, defektet biofizike apo biokimike, çekuilibrimet shoqërore kishin marrë haraçin e tyre. Ndryshe nga Libri i Madh, asnjë emër nuk qe fshirë nga libri i vogël.
Naroni, i madh e tejmase i plakur, shikoi lajmëtarin që po afrohej.
- “Naron! I madhërishëm e Unik!” foli lajmëtari
- “E mirë, mirë, ç’ka ndodhur? Lër mënjanë protokollin ceremonial.” ju kthye Naroni duke bërë me shenjë që të shpejtonte, ndoshta ngaqë këto e mërzisnin.
- “Një tjetër bashkësi organizmash ka arritur pjekurinë” tha lajmëtari.
- “Shumë mirë! Shumë mirë! Rriten shpejt tani. Nuk ka vit që të mos dalë ndonjë e re. Kush është ky popull i ri?” pyeti Naroni.
Lajmëtari i dha numrin e kodit të galaktikës dhe koordinatat e planetit brënda saj.
- “Hëmmm, po, e njoh atë botë.” Lexo më tej »

“Më vjen keq, por unë nuk dua të bëhem perandor, nuk është zanat për mua. Nuk dua të qeveris, as të zotëroj askënd, do të doja që t’i ndihmoja të gjithë nëse ishte e mundur: hebrenjtë, arianët, të zinjtë e të bardhët. Të gjithë ne qeniet njerëzore duhet të ndihmojmë njëri-tjetrin, duhet të ndjejmë kënaqësi për lumturinë e tjetrit, të mos urrehemi e shpërfillim njëri-tjetrin.

Në ktë botë ka vënd për të gjithë: natyra është e pasur, mjafton për të gjithë ne. Jeta mund të jetë e lumtur dhe e mrekullueshme, por ne e kemi harruar. Koprracia ka helmuar zemrat tona, ka rropullisur botën në urrejtje, na ka drejtuar drejt çikërrimave.

Ne i kemi mundësitë për hapësira të reja, por jemi mbyllur në vetvete. Makina e bollëkut na ka dhënë varfërinë, shkenca na ka shndërruar në cinikë,  aftësia na ka bërë më të vrazhdë e të këqij. Mendojmë shumë e dëgjojmë pak. Më shumë se makineri na duhet njerzillëk, më shumë se zotësi, na duhet mirësi dhe mirësjellje. Pa këto cilësi jeta është violencë, e gjithçka është e humbur.

Aviacioni dhe radioja i kanë afruar njerëzit, vetë natyra e këtyre zbulimeve reklamon mirësinë e njeriut, reklamon vëllazërimin universal, bashkimin e njerëzimit. Ndërkohë dhe zëri im tani mbërrin tek miliona persona në botë, miliona burra, gra e fëmijë të dëshpëruar, viktima të një sistemi që detyron njerëzit që të torturojnë e të burgosin të tjerë njerëz të pafajshëm.

Atyre që më urrejnë unë ju them: mos u dëshpëroni! Koprracia që na urdhëron është vetëm një sëmundje kalimtare, hidhësi e njerëzve që i tremben udhëve të zhvillimit njerëzor.

Urrejtja e njerëzve zhduket bashkë me diktatorët. Pushteti qëi kanë hequr popullit, do ti rikthehet popullit. Çfardolloj mjeti që të përdorin, liria nuk mund të shtypet.

Ushtarë! Mos ju nënshtroni të këqijve, atyre që ju shpërfillin dhe ju shfrytëzojnë, që ju thonë se si duhet të jetoni, ç’të bëni, ç’të thoni, ç’të mendoni! Që ju rreshtojnë, që ju kushtëzojnë, që ju trajtojnë si kafshë! Mos ju jepni këtyre njerzve të pashpirt! Njerëz makina, me makina në vënd të trurit e të zemrës! Ju nuk jeni makina, nuk jeni shtazë, jeni njerëz! Ju keni dashurinë e njerëzimit në zemër! Ju nuk urreni, ata që urrejnë janë ata që s’e kanë dashurinë e të tjerëve!

Ushtarë! Mos mbroni skllavërinë, por lirinë! Ju kujtohet që në Ungjillin e Shën Lukës shkruhet:“Mbretëria e Zotit në zemrën e njeriut”, jo të një njeriu të vetëm apo të një grupi njerëzish, por të të gjithë njerëzve! Ju, populli, keni forcën që të krijoni makina, forcën që të krijoni lumturi. Ju popull keni forcën që të bëni që jeta të jetë e bukur dhe e lirë, që ta bëni jetën një aventurë të mrekullueshme. Kështu, në emër të demokracisë, ta përdorim këtë forcë. Të bashkohemi të gjithë! Të luftojmë për një botë të re që të jetë më e mirë, që t’ju japë të gjithëve një vënd pune, të rinjve një të ardhme, të vjetërve siguri.

Duke ju premtuar këto gjëra, disa të ligj kanë hipur në pushtet. Gënjenin! Nuk i kanë mbajtur premtimet dhe kurrë nuk do t’i mbajnë. Diktatorët ndoshta janë të lirë, sepse mbajnë në skllavëri popullin. Atëhere të luftojmë qëtë mbahen ato premtime. Të luftojmë për ta çliruar botën duke eliminuar kufij e barriera, duke eliminuar koprracinë, urrejtjen dhe intolerancën! Të luftojmë për një botë më të arsyeshme, një botë në të cilën shkenca dhe progresi ju japin të gjithë njerëzve mirëqenie.

Ushtarë! Në emër të demokracisë, qëndroni të bashkuar!

Hannah, më dëgjon? Kudo qofsh, ki besim!

Shiko lart, Hannah! Retë po rrallohen, po fillon të shkëlqejë dielli.Herët apo vonë do dalim nga errësira drejt dritës e do jetojmë në një botë të re, në një botë më të mirë, në të cilën njerëzit do ngrihen mbi kurnacërinë e tyre, mbi urrejtjen dhe brutalitetin e tyre.

Shiko lar, Hannah! Shpirti njerëzor do gjejë flatrat e më së fundi do fillojë të fluturojë, të fluturojë mbi ylber drejt dritës së shpresës, drejt së ardhmes, së të lavdishmes së ardhme që të përket ty, mua, të gjithë neve.

Shiko lart Hannah

Atje lart“

Ky tekst përshkruan monologun final të filmit “Diktatori i madh” të Charlie Chaplin-it… që është shfaqur për herë të parë në vitin 1940. Utopia anarkike e çlirimit të njeriut nga çdo lloj shfrytëzimi dhe shpresa për një botë më të mirë e shprehur nga këto mendime të Çaplinit, duket, fatkeqsisht, sikur janë thënë vetëm disa ditë më parë….

Monologun (në italisht) mund ta ndiqni këtu.