Një sistem ekonomik pa etikë, nuk është në gjëndje të përqëndrohet tek e mira e përbashkët dhe është i destinuar të shkatërrohet.
Kush t’i ketë thënë vallë këto fjalë?
Ç’lidhje ka Marksi me Kishën, apo më mirë e anasjellta?
Origjina e etikës në ekonomi fillon që tek Aristoteli, i cili e lidhte atë me objektivat njerëzore, duke patur parasysh që, kur bëhet fjalë për të rendurit pas pasurimit, ky pasurim nuk është qëllimi në vetvehte, por një mjet për të arritur qëllime të tjera.
Pra nuk është e mundur që të ndajmë studimin e ekonomisë nga ai i etikës dhe i filozofisë politike, ashtu si ekonomistët nuk mund të mos pranojnë që njeriu, në veprimtarinë e tij, vepron jo vetëm prirur nga objektiva të plotësimit të nevojave materiale, por edhe nga morali.
A janë rrugë të vetme dhe të mjaftueshme Bamirësia e Revolucioni për të arritur tek e mira e përbashkët?
Kisha nuk pajtohet me diktaturën e proletariatit dhe luftën e klasave, por e shikon që bamirësia është e pamjaftueshme. Për këtë, tashmë flet për nevojshmërinë për reforma politike, drejtësinë sociale dhe ekonomike.
Nëse historia njohu humbjen e kolektivizimit dhe të ekonomisë shtetërore, ajo tashmë njeh edhe humbjen e Tregut dhe tregoi që i vetëm ai nuk mund të funksionojë, sepse atje ku tregu falimentoi u desh ndërhyrja e shtetit.
A është ideollogjija e proletariatit në kundërshtim me etikën e kishës katolike? A ka ndonjë konflikt mes tyre?
Po ta gjykojmë nga enciklika Rerum Novarum të LeoneXIII duket qartë që po. Ai është dokumenti më i njohur në të cilin Kisha zhvillon një “doktrinë shoqërore” dhe që trajton “çështjen e punëtorëve”, në kundërshtim të hapur me socializmin marksist.
Në njëqindvjetorin e enciklikës leoniane, Gjon Pauli II ka shkruajtur një enciklikë të re, Centesimus annus (viti i njëqintë), ku analizonte doktrinën shoqërore të Kishës , që, ashtu si dhe tek “Caritas in veritate” e mëpasëshme (Benedikti i XVI), nuk është se kemi përputhje me tezat e Marksit (i cili nuk fliste aspak për bamirësinë), por e përbashëta këtu mund të gjendet tek e mira e përbashkët dhe tek zhvillimi ekonomik.
Benedikti i XVI flet për “pjesmarrjen aktive dhe në kushte të barabarta në procesin ekonomik ndërkombëtar; që po ta shikojmë nga ana shoqërore, një evolucion të shoqërisë drejt një shoqërie më instruktuar dhe solidale”
Qëllimi i vetëm i fitimit, nëse keqrealizohet dhe kur s’ka të mirën e përbashkët si qëllim final, rrezikon që të shkatërrojë pasurinë dhe të krijojë varfëri.
Zhvillimi ekonomik, sipas Palit të VI, duhet të ishte i tillë që të realizonte një rritje reale, që të mund ta gëzonin të gjithë dhe të ishte vërtet e qëndrueshme.
Pra pranohet që është e vërtetë që zhvillimi ka qënë dhe vazhdon të jetë një faktor pozitiv që ka nxjerrë nga mjerimi miliarda njerëz dhe që, së fundi, ju ka dhënë shumë vëndeve mundësinë që të bëhen aktorët kryesorë të politikës ndërkombëtare. Ndërkohë Kisha gjithmonë ka kërkuar përgjigje ndaj efekteve të globalizmit dhe krizave dramatike ndërkombëtare.
Nga ana e katolikëve Marksit i njihet analiza e drejtë që ai i bën të keqes së kapitalizmit, që nga kthimi i punës në mall dhe reduktimit të çdo aspekti të jetës në funksion të ekonomisë.Nga ana tjetër, Marksi bëri të varfërin protagonist dhe ka folur për protagonizmin e tyre. Pra flet për të njëjtin protagonist të Biblës, por që Marksi e pasqyron në formën më të lartë, proletariatin.
Ajo që bëri Marksi ishte thjesht përhapje e fjalës së Biblës në mënyrën më të thjeshtë.
Feja dhe marksizmi a janë vërtet dy ideollogji që s’kanë të përbashkëta?
Si Leone XIII ashtu edhe Gjon Pauli II nuk përjashtojnë një stampë të përbashkët në mes ideollogjisë së Kishës dhe asaj të Marksit, sidomos tashmë që ka filluar të kuptohet rëndësia e binomit etikë-ekonomi…. saqë ndokush tashmë mendon që Marksi duhet që të shenjtërohet

