edrus

Një sistem ekonomik pa etikë, nuk është në gjëndje të përqëndrohet tek e mira e përbashkët dhe është i destinuar të shkatërrohet.

Kush t’i ketë thënë vallë këto fjalë?
Ç’lidhje ka Marksi me Kishën, apo më mirë e anasjellta?

Origjina e etikës  në ekonomi fillon që tek Aristoteli, i cili e lidhte atë me objektivat njerëzore, duke patur parasysh që, kur bëhet fjalë për të rendurit pas pasurimit, ky pasurim nuk është qëllimi në vetvehte, por një mjet për të arritur qëllime të tjera.
Pra nuk është e mundur që të ndajmë studimin e ekonomisë nga ai i etikës dhe i filozofisë politike, ashtu si ekonomistët nuk mund të mos pranojnë që njeriu, në veprimtarinë e tij, vepron jo vetëm prirur nga objektiva të plotësimit të nevojave materiale, por edhe nga morali.

A janë rrugë të vetme dhe të mjaftueshme Bamirësia e Revolucioni për të arritur tek e mira e përbashkët?

Kisha nuk pajtohet me diktaturën e proletariatit dhe luftën e klasave, por e shikon që bamirësia është e pamjaftueshme. Për këtë, tashmë flet për nevojshmërinë për reforma politike, drejtësinë sociale dhe ekonomike.
Nëse historia njohu humbjen e kolektivizimit dhe të ekonomisë shtetërore, ajo tashmë njeh edhe humbjen e Tregut dhe tregoi që i vetëm ai nuk mund të funksionojë, sepse atje ku tregu falimentoi u desh ndërhyrja e shtetit.

A është ideollogjija e proletariatit në kundërshtim me etikën e kishës katolike? A ka ndonjë konflikt mes tyre?

Po ta gjykojmë nga enciklika Rerum Novarum të LeoneXIII duket qartë që po. Ai është dokumenti më i njohur në të cilin Kisha zhvillon një “doktrinë shoqërore” dhe që trajton “çështjen e punëtorëve”, në kundërshtim të hapur me socializmin marksist.
Në njëqindvjetorin e enciklikës leoniane, Gjon Pauli II ka shkruajtur një enciklikë të re, Centesimus annus (viti i njëqintë), ku analizonte doktrinën shoqërore të Kishës , që,  ashtu si dhe tek “Caritas in veritate” e mëpasëshme (Benedikti i XVI), nuk është se kemi përputhje me tezat e Marksit (i cili nuk fliste aspak për bamirësinë), por e përbashëta këtu mund të gjendet tek e mira e përbashkët dhe tek zhvillimi ekonomik.
Benedikti i XVI flet për “pjesmarrjen aktive dhe në kushte të barabarta në procesin ekonomik ndërkombëtar; që po ta shikojmë nga ana shoqërore, një evolucion të shoqërisë drejt një shoqërie më instruktuar dhe solidale”
Qëllimi i vetëm i fitimit, nëse keqrealizohet dhe kur s’ka të mirën e përbashkët si qëllim final, rrezikon që të shkatërrojë pasurinë dhe të krijojë varfëri.
Zhvillimi ekonomik, sipas Palit të VI, duhet të ishte i tillë që të realizonte një rritje reale, që të mund ta gëzonin të gjithë dhe të ishte vërtet e qëndrueshme.

Pra pranohet që është e vërtetë që zhvillimi ka qënë dhe vazhdon të jetë një faktor pozitiv që ka nxjerrë nga mjerimi miliarda njerëz dhe që, së fundi, ju ka dhënë shumë vëndeve mundësinë që të bëhen aktorët kryesorë të politikës ndërkombëtare. Ndërkohë Kisha gjithmonë ka kërkuar përgjigje ndaj efekteve të globalizmit dhe krizave dramatike ndërkombëtare.

Nga ana e katolikëve Marksit i njihet analiza e drejtë që ai i bën të keqes së kapitalizmit, që nga kthimi i punës në mall dhe reduktimit të çdo aspekti të jetës në funksion të ekonomisë.Nga ana tjetër, Marksi bëri të varfërin protagonist dhe ka folur për protagonizmin e tyre. Pra flet për të njëjtin protagonist të Biblës, por që Marksi e pasqyron në formën më të lartë, proletariatin.
Ajo që bëri Marksi ishte thjesht përhapje e fjalës së Biblës në mënyrën më të thjeshtë.

Feja dhe marksizmi a janë vërtet dy ideollogji që s’kanë të përbashkëta?
Si Leone XIII ashtu edhe Gjon Pauli II nuk përjashtojnë një stampë të përbashkët në mes ideollogjisë së Kishës dhe asaj të Marksit, sidomos tashmë që ka filluar të kuptohet rëndësia e binomit etikë-ekonomi…. saqë ndokush tashmë mendon që Marksi duhet që të shenjtërohet

Në vazhdën e objektivit të vetëm që e bën të votohet akoma: “Futjen e Shqipërisë në BE”, qeveria shqiptare, kohët e fundit, përgatiti një spektakël madhështor. Spektakël që do të përmbyste Shqipërinë, jo nga ujërat e Drinit, por nga një lumë më madhështor komplimentesh dhe ftesash, nga të huajt, për ta detyruar atë që të hynte në Europë. Fatkeqësisht, ky projekt madhështor, për shkak të pozicionit të keq që ka Marsi me Jupiterin mbi Hënën, për pak dështoi më keq se projekti i Rrugës së Kombit.
Në fakt, më shumë se “të dukej në sytë e botës”, qeveria këtë projekt e nisi me qëllimin e mirë që, paratë e mbledhura nga ky spektakël, të shkonin në ndihmë të të përmbyturve. Për këtë arsye, dmth për të mos harxhuar paranë e shqiptarëve më kot, ndryshe nga herët e tjera ku ajo nuk është kursyer në mitingjet e saja, kësaj here ajo shtrëngoi dorën (kjo shihet edhe nga fondi “qesharak” prej 2.5 milion eurosh që kishin paguar për organizimin e tij).

Nën regjinë e korifeut, të Padiskutueshmit, të Pazëvëndësueshmit e të Shpëtimtarit (që, për të mos ngrënë vënd në artikull, mund t’i kisha rënë shkurt me shkurtimin PPSH, por kësaj here e lashë të plotë që të mos ngatërrohej padashje me punistomafjozët e së shkuarës, të së tashmes apo aq më keq të së ardhmes), me këtë spektakël, ylli i Shqipërisë do të shkëlqente më shumë e Europë duke eklipsuar yjet futbollistike të Europës.Por, nëse deri këtu mund të arrinin ta bënin edhe socialistët një arsyetim të tillë, gjenialiteti i PPSH (shih spiegimin më sipër) qëndron pikërisht tek truku që kishte programuar për t’ia arritur qëllimit.

Që Ylli i Shqipërisë të shkëlqente më tepër, duhej që të shkëlqente mbi “yje” në maksimumin e shkëlqimit të tyre… e ku mund të shkëlqenin më mirë këto yje se në errësirë?!
Kjo ishte veza e Kolombit tonë të PPSH. Ai pati programuar, në çastin e fundit (se e di që “fansat” e tij janë allergjikë ndaj planeve afatgjata, sidomos atyre pesëvjeçarë), që në pushimin pas pjesës së parë të fikeshin dritat dhe të lihej stadiumi në errësirë. Por si gjithmonë, gjenialiteti i kokave të mëdha si PPSH jonë, është vështirë që të kuptohet që në fillim. Aq e papritur qe marrja dhe zbatimi i këtij vendimi , saqë një zëdhënës i Ministrisë së Energjisë, që nuk ishte në dijeni të kësaj strategjie kaq të hollë, në deklaratën e tij të menjëhershme për mediat tha se: “dritat u fikën me Vendim të Qeverisë për të kursyer energjinë që blihet me paret e popullit nga importi”.

Përveç pozicionit të pavolitshëm të Marsit dhe Jupiterit, ishte edhe pozicioni i keq që kishte marrë dielli duke vajtur në anën tjetër të globit (megjithse në dukje mungesa e Diellit dukej se favorizonte errësirën)… apo ndoshta ishte ndonjë lëkundje tjetër sizmike në Haiti që bëri që… në çastin kur dritat duhet të ndizeshin, të mos funksiononte kontaktori kryesor.
Sipas elektriçistit që kishte projektuar impiantin (i intervistuar menjëherë nga mediat keqdashëse antigovernative), ai kishte kohë që paralajmëronte për rrezikun që kontaktori i pagrasatuar prej 18 vjetësh mund të mos funksiononte dhe të ngelej i bllokuar.
Sipas zëdhënëses së PS, shkaku kryesor i mosfunksionimit të çelësit kryesor ishin shtresat e pafund të bojës blu me të cilat çdo gjashtë muaj lyhet stadiumi.
Sipas gojëve të liga nga Oblika, qeveria e derdhi ujin e liqeneve që t’i përmbyste që të lironin tokat për të ndërtuar çentralin e ri bërthamor, sepse po të kishin ujë liqenet nuk do të mungonin dritat në stadium.

Në të vërtetë, dhe këtu ta themi e këtu ta lemë, asnjë nga hipotezat e lartpërmëndura (përfshi edhe ato me mace e minj) nuk janë të vërteta.
E vërteta është një dhe e vetme, por që, megjithë aktin heroik të treguar prej drejtorit të stadiumit, nuk mund të mos sakrifikohej prej PPSH në një moment delikat si ky.
Si ishte puna?
Duke ditur rëndësinë historike të një spektakli të tillë, duke parë përkushtimin e vetë PPSH, drejtori i stadiumit, për të mënjanuar ndonjë akt sabotimi prej armiqve të brendshëm e të jashtëm (kryesisht të brendshëm, punistomafjozë, se të jashtëmve nuk ja u mban nga NATO), ishte blinduar vetë në sallën e gjeneratorit të stadiumit që ta ruante.
Pasi mori SMS nga vetë PPSH, ai pa e bërë të gjatë ju bind urdhërit (urdhërat zbatohen, nuk diskutohen) dhe fiku dritat…
Ku ta dinte ai i shkreti se PPSh është i rrethuar nga njerëz që nuk e kuptojnë dhe që si gjithmonë alarmohen sapo ndodh ndonjë gjë me dritat?
Ku ta dinte ai se zërat që dëgjonte në koridoret e nëndheshme të stadiumit ishin zërat e ministrave që po zbrisnin vetë tek kutia e dritave?
Si ushtar i bindur, pa e kuptuar se të kujt ishin zërat, por pasi dëgjoi fjalët e urryera: “Të hapet kutija” të njerëzve që qenë ndaluar përpara derës, i shkreti, duke menduar se socialistët kishin shfrytëzuar spektaklin e PPSH për të ngritur tifozët në këmbë me historinë e tyre të kutive, pa e bërë të gjatë i vuri flakën gjeneratorit… “Sa t’jem gjallë nuk lejoj që stadiumi im të përdoret si mjet propogande”, thuhet se kanë qënë fjalët e tij të fundit ndërkohë që doktorë të veshur si policë e kanë shoqëruar në një vënd të paditur…

Punën e dhive… e prishe fare,
pse merresh me punë që s’e ke zanat?
gjithçka e ’shive e nuk t’erdh marre…
e ma shum se prej zorit, e ban për inat

e di se je ma i ftoftë se njiri i borës
e ç’ka t’thot bota s’e merr për kapital,
nuk asht se po hapë kutinë e Pandorës
me t’thanë që dhija jeton ma mirë n’mal…

Kushtuar … barinjve të improvizuar…

Me ujë deri në fyt!

Ndoshta ishte formati panoramik i televizorit, o ndoshta ishte sfondi i përmbytur nga ujërat, që bënte që, imazhet e grupit të figurave tona më të larta shtetërore në vizitë në zonat e përmbytura, të dukeshin, në mos të deformuara, të paktën, paraqiteshin si shumë më të shkurtër se ç’janë në të vërtetë.Nuk ishte pesha e baltës në çizmet e veshura në këtë rast që i bënte hapat e tyre më të rëndë… një peshë tjetër akoma më e rëndë në shpatullat e tyre, për të mos thënë (duke perifrazuar vetë kryeministrin) “një shpatë e Demokleut ju qëndronte mbi koka”. Këmbët e harkuara të kryeministrit, më shumë se të më sillnin natyrshëm karakteristikën e njerëzve të fortë të maleve, më bënë që ta imagjinoja si një kauboj të sapo zbritur nga kali pas një udhëtimi të gjatë… pas një udhëtimi në të cilin, qoftë për guxim, kryeneçësi, krenari e vendosmëri, asnjëherë nuk ju shmang dueleve dhe sfidave me këdo prej pistolerëve që historia i kish vënë përpara në udhën e tij. Për herë të parë pashë tek ai shenjat njerëzore… nuk ishte më perëndia që, në çdo fjalë e në çdo situatë, të ishte gjithmonë një burim i pashtershëm optimizmi, përkundrazi.
Në fytyrën e tij, sinqeriteti, ndoshta prej “shpatës që kishte mbi kokë”, e bënte të fliste me zemër në dorë: “Jemi pranë një gjendje katastrofike”.
Më shumë se kauboji guximtar, dukej si një fëmijë që, pasi kishte ideuar e krijuar një lodër mjaft të rëndësishme për jetën e tij, të shihte se lodra e tij rrezikohej të zhbëhej.
Zoti Kryeministër më në fund, të paktën shpresoj, e kishte kuptuar që loja ka rregullat e veta dhe nuk mund të shpresohet që të fitohet vetëm me shansin e diletantëve.
Po, Zoti Kryeministër, që një lojë të jetë vërtet e bukur, duhet të ketë edhe rregullat e saj dhe më tepër se rregullat, edhe serioziteti e profesionalizmi me të cilin duhet të luhet loja.
Nuk shkruaj për të gjykuar apo kërkuar fajtorë për këtë situatë dramatike në të cilin ndodhet një pjesë e vendit, por më tepër për të thënë që, më në fund, pas këtij pësimi, të bëheni më koshientë që duhet t’i jepni shumë më tepër rëndësi lojës.
Nuk dua të bëj moral duke filluar që nga respekti sportiv ndaj kundërshtarit, por ama, nuk mund të rri pa theksuar nevojën e seriozitetit dhe profesionalizimit të skuadrës.
Është për tu përgëzuar iniciativa juaj për krijimin e grupit të emergjencës… një grup vërtet i një niveli shumë të lartë, por që niveli i lartë i tij arrihej vetëm nga poltronat që përbërësit e tij zënë në ministritë e ndryshme, por jo nga specialistë të mirëfilltë në fushat ku duhet të veprojë grupi.
Mund t’ju përgëzoj dhe për vizionin tuaj largpamës për krijimin e parqeve energjetikë, duke filluar që nga shfrytëzimi i erës dhe diellit pa lënë pas dore dhe qymyrin apo bërthamoren, por, dhe i kthehem edhe një herë domosdoshmërisë së profesionalizmit për të luajtur një lojë të suksesshme, duke patur parasysh dhe zërin e ngritur me forcë herë pas here nga faqet e kësaj gazete në artikujt e saj të Edlira Gjonit: Do kemi nevojë, më shumë se për juristë dhe ekonomistë, për figura të kualifikuara teknikisht; që të mos ngelemi në mëshirë të Zotit si herën e fundit, veproni, nëse kini Zot, edhe në drejtim të arsimimit profesional… është loja juaj zoti Kryeministër, bëjeni që të jetë e bukur. Mos lini gjithçka keni bërë deri më tani në dorë të diletantëve dhe të shpresës në shansin e mirë. Bëjeni të tillë që rezultatet e saj t’u japin kënaqësi si lojtarëve protagonistë, por edhe neve tifozëve të pafajshëm që shpeshherë kemi qenë të detyruar të ndjekim spektakle aspak të denjë.
Lojë të mbarë zoti Kryeministër!

http://www.tiranaobserver.com.al/index.php?option=com_content&view=article&id=1724:me-uje-deri-ne-fyt&catid=40:forum&Itemid=72